ZX Spectrum

ZX Spectrum, wyprodukowany przez angielską firmę Sinclair, to jeden z najpopularniejszych komputerów lat 80′tych. Pierwszy model ukazał się w roku 1982, posiadał dwie wersje różniące się jedynie ilością pamięci RAM (16kB lub 48kB). ROM zawierający interpreter bardzo przyzwoitego BASICa mieścił się w 16kB. Sercem ZX’a był (podobnie jak w CPC, o których pisałem poprzednio) procesor Zilog Z80A 3.5 MHz (w późniejszych wersjach 4 MHz). Spectrum do wyświetlania obrazu wykorzystywał zwykły TV a za pamięć trwałą służył zwykły magnetofon. Dzięki czemu można było nagrywać gry i programy nadawane podczas audycji radiowych. (Zdaje sobie sprawe że dzisiaj brzmi to dla Was jak fikcja;) Można było dokupić microdrive, a potem także stacje dysków, ale mało kogo było na to stać.

Spectrum wyświetlał 16 kolorów (osiem kolorów o dwóch stopniach jasności plus tryb migania/flash) w rozdzielczości 256×192. (w tym dwie linie, czyli 16 punktów, okna systemowego u dołu ekranu).
Jako bardzo popularny sprzęt doczekał się wielu klonów. Kopiowano go w wielu krajach Europy a że Polacy nie gęsi to też się swojego odpowiednika ZX’a doczekali. Nazwano go Elwro 800 Junior. (poniżej zdjęcie tego cuda;)

Sam Sinclair wydał kilka wersji swojego komputerka. O modelach 16K i 48K już wspominałem. Różniły się jedynie wielkością pamięci RAM. Następnie pojawił się ZX Spectrum+, w którym poprawiona została obudowa. Gumowe klawisze zastąpiono plastikowymi, wyróżniono duży przycisk space oraz klawisze kierowania kursorem. Z kolei ZX Spectrum 128 posiadał już nowy ROM z dwoma wersjami Basic’a, kalkulatorem i narzędziami do obsługi magnetofonu zebranymi w menu pojawiającym się po uruchomieniu komputera. Pamięć została zwiększona do 128kB, w tym 104kB pamięci RAM dla użytkownika (w pozostałych 24kB komputer przechowywał kopię ROM). Wersja 128 posiadała również wbudowane porty MIDI/RS232, monitora RGB, a także gniazdo do klawiatury numerycznej. Nowy edytor pełnoekranowy wymagał samodzielnego wpisywania całych słów kluczowych BASICa (szerzej o tym niżej), który został rozszerzony o obsługę nowego układu dźwiękowego i RAM-dysku.

W roku 1986 Spectrum został przejęty przez firmę Amstrad (którą powinniście już znać;) co zaowocowało kolejnymi modelami a mianowicie ZX Spectrum +2, +2A i +3. Każda różniła się zarówno interpretorem BASICa, systemami jak i sprzętem (poprawiony dźwięk, grafika, wbudowane pamięci masowe – +2 magnetofon, +3 dyskietki, porządne klawiatury). Jednak modele od 128 wzwyż nie były praktycznie w Polsce obecne. Wtedy naszym krajem rządziły już C64 i Atari XL/XE.

Unikatową cechą ZX Spectrum był sposób wprowadzania programów na klawiaturze: słowa kluczowe BASIC-a były skojarzone z odpowiednimi przyciskami. Ponieważ słów było znacznie więcej niż przycisków na klawiaturze, niektóre można było uzyskać np. wciskając jednocześnie przyciski caps shift i symbol shift, a następnie symbol shift i którąś literę. Budziło to grozę wśród początkujących, jednak po przyzwyczajeniu się pozwalało na szybkie wprowadzanie programu. Takie rozwiązanie pozwalało na oszczędniejszy zapis programu w pamięci (każde słowo kluczowe było kodowane jednym bajtem) oraz uproszczenie interpretacji programu (rozpoznawania słów kluczowych).

Specyfikacja:

ZX Spectrum 16K/48K/+
Procesor (CPU) Zilog Z80A 3.5 MHz
Pamięć RAM 16/48 kB ROM 16 kB
Tryby graficzne 256 x 192
Liczba kolorów 8
Tryby tekstowe 32 x 24
Dźwięk 1 kanał / 10 oktaw
Porty port rozszerzenia, magnetofon, wyjście TV
System Sinclair Basic
Wymiary 23 x 14,4 x 3 cm / 550g
Zasilacz 9 V stałe, minus –o)–plus

ZX Spectrum 128
Procesor (CPU) Zilog Z80A 3.5 MHz
Pamięć RAM 128 kB
Pamięć ROM 32 kB (16 kB + 16 kB)
Tryby graficzne 256 x 192
Liczba kolorów 8
Tryby tekstowe 32 x 24
Dźwięk 3 kanały / 8 oktaw
Porty port rozszerzenia, magnetofon (1200 bauds), wyjście TV, MIDI, monitor
System Sinclair Basic 48 i 128
Wymiary 320 x 150 x 45 mm
Zasilacz 9 V stałe, minus –o)–plus

ZX Spectrum +2/+2A/+3
To samo co w ZX Spectrum 128 plus nowa klawiatura, wbudowany magnetofon (+3 stacja dysków 3″ – ta sama co w CPC 6128) procesor z zegarem 4MHz, w modelu +3 system CP/M

SAM Coupeé (najmocniejszy klon ZX Spectrum)
procesor 8MHz, z możliwością obniżenia prędkości dla zgodności ze starszym oprogramowaniem
nowy układ graficzny umożliwiający wyświetlanie 512 kolorów w wyższej rozdzielczości
sprzętowa obsługa “sprite”
wbudowany układ dźwiękowy AY
wysokiej jakości klawiatura
512kB pamięci RAM
tryb pełnej zgodności z ZX Spectrum

Osobiste wrażenia
Ani ja ani żaden z moich znajomych nigdy nie mieliśmy ZX Spectrum. Mój kontakt z tym komputerem ograniczał się do kółka informatycznego w szkole podstawowej. Pisaliśmy wtedy proste programy w BASICu a pod koniec zajęć mogliśmy sobie pograć. Mogliśmy o ile jakaś gra zechciała się uruchomić. Pamiętam że do ich wgrywania używaliśmy jakiegoś starego, polskiego magnetofonu, a więc było z tym różnie. W pamięci pozostał mi Saboteur i Paperboy. Nie wiem jednak czy dlatego że były one tak dobre, czy też inne nie chciały się wgrywać;) Nie zapomnę również faktu, że mój informatyk był w ZX Spectrum totalnie zakochany. Nie można było powiedzieć złego słowa o tym komputerze (no chyba że komuś życie było niemiłe, gość miażdżył kredę jednym palcem na proch;) Pewnie wyrobił sobie te paluchy przy wpisywaniu komend BASICa na ZX Spectrum bo wymagało to nie lada gimnastyki. Pomimo tego mój kontakt z tym komputerkiem wspominam bardzo miło i żałuje że nigdy nie zagościł on w moim domu.
Jeśli chcecie sprawdzić jak wyglądały gry na ZX Spectrum obejrzyjcie zamieszczony filmik. Osoby, które były aktywnymi graczami w epoce 8 bitów z pewnością docenią klimatyczną muzyczkę w nim zawartą.